First Aid Kit

‘Beste collega’s, het protocol op intramusculair prikken is aangepast. Wil je vanaf nu op deze manier werken?’

Herken je zo’n e-mail van de afdeling Kwaliteit of van je leidinggevende? En hoe vaak gebeurt het dat jij met je team metéén alles in het werk stelt om de aanpassing door te voeren?

Dat dacht ik al. Een eenmalige e-mail is nou eenmaal niet het beste middel om mensen in beweging te krijgen. Hoe moet het dan wel?

Als kwaliteitsverpleegkundige werk ik dagelijks in zorgteams en met zorgprofessionals. Ik ben voortdurend op zoek naar praktische hulpmiddelen en trainingen om de onderlinge samenwerking te verbeteren. Een voorbeeld daarvan is het Kwartet Medicatieveiligheid, dat ik samen met collega’s uit het werkveld en met V&VN heb ontwikkeld. 

Nu heb ik ook de First Aid Kit ontwikkeld: een simpele manier om de norm van medicatieveiligheid te verbeteren én gedrag te veranderen. Niet in een trainingsruimte, maar gewoon: op de werkvloer, terwijl je werkt!

Dit is hoe het werkt.

Medicatieveiligheid

Medicatieveiligheid is een ontzettend belangrijk thema in de zorg. Hoe een team omgaat met medicatie zegt veel over de cultuur en sfeer in het team. Stel jezelf eens deze vragen:

  • Durf ik collega’s aan te spreken op de regels?
  • Kan ik er van op aan dat mijn collega’s zich aan de afspraken houden?
  • Is het werk zo georganiseerd dat ik me aan de afspraken kán houden?

Is je antwoord ‘nee’ op deze vragen? En hoe voelt dat?

Veel zorgprofessionals voelen zich, net als jij, niet veilig. Je weet namelijk niet of je erop kunt vertrouwen dat je collega’s hun werk goed doen. En als jij zelf van het protocol afwijkt soms zonder het te weten  spreken je collega's jou daar dan op aan? In zo’n team-cultuur is sprake van weinig professionele veiligheid. Dan voel je je al snel alleen. Je weet wel dat het anders moet, maar hoe dan?  

Ik heb daarvoor een handig hulpmiddel ontwikkeld, speciaal voor zorgteams: de First Aid Kit. Maar voordat je op één van de buttons klikt – lees nog even verder! Je mist anders een stukje van de puzzel.

Twee versies

Het verschil tussen de Team- en Organisatie versie is dat de Team versie bedoeld is voor collega's die zelf aan de slag willen met het organiseren van Medicatieveiligheid in hun eigen team.

De versie voor 'Organisatie' is uitgebreid met twee bijzonder waardevolle posters met o.a. een praktische instructie voor de leidinggevenden over welke interventie wanneer in dit proces nodig is. 

Verandering van gedrag

Is het tijd dat de situatie op je werk verandert? Is de kwaliteit van zorg ver te zoeken? Vind je dat je collega’s méér kwaliteit moeten leveren?  

Dan heb ik een nogal ontnuchterende boodschap voor je: als je aan kwaliteit wilt werken, dan raakt dat ook jouw functioneren. Kwaliteit verbeteren betekent dus dat jíj gaat veranderen. 

‘Maar,’ hoor ik je zeggen ‘ik doe al zo mijn best!’

Tuurlijk, je doet ontzettend je best. En je werkt heel hard. Alleen hier gaat het erom dat je wat anders gaat doen. Hoe anders – dat ga ik je leren. Net als honderden van je collega’s die jou al zijn voorgegaan.

Gedrag

Je hebt bijna geen invloed op het gedrag van anderen, op je leidinggevende, op het werk of de werkomgeving. Je hebt wél invloed op je eigen gedrag. Verandering is dus gedragsverandering. Dat is niet altijd makkelijk en doet soms ook pijn. Gedragsverandering betekent dingen anders doen dan voorheen. Het is een proces van leren.

Denk jij: ‘Ik kan niet veranderen’? Dan klopt dat.

Maar als je tegen jezelf zegt: ‘ik kan veranderen’, dan klopt dat ook.

Of je denkt dat je het kunt of niet: in beide gevallen heb je gelijk!

Ik heb goed nieuws voor je: hoe moeilijk ik het vind om mezelf te veranderen, het lukt me! Sinds ik me heb verdiept in gedragsverandering, ben ik collegialer, gemotiveerder en professioneler gaan werken. Als ik het kan, kun jij het ook. Met héle kleine stapjes. 

Gedragsverandering met Medicatieveiligheid – daar kan ik je bij helpen, met de First Aid Kit. Klik op de button, óf lees nog even verder:

De First Aid Kit bestaat uit een posterpakket met een helder stappenplan. Het sluit naadloos aan op de dagelijkse praktijk van verzorgende en verpleegkundigen.  
Door post-its te plakken – een eenvoudige methode om scores bij te houden – krijg je inzicht in hoe vaak je afwijkt van de professionele norm. Wanneer je het stappenplan volgt, dan zul je zien dat alle deelnemers in vier weken tijd meer grip krijgen op Medicatieveiligheid.  

 

Fasen van verandering

Verandering van gedrag kun je indelen in zes fasen. Ook bij het verbeteren van Medicatieveiligheid doorloop je deze fasen, stap voor stap. Weet je, toen ik die fasen doorhad, begon ik anders naar mijn collega’s te kijken. Ik zag toen namelijk in welke fase ze zich bevonden. Daardoor kon ik ze veel eenvoudiger geven wat ze nodig hadden om de volgende stap te zetten.

Fase 1. Je bent nog niet bezig met verandering. Je hebt niet eens door dat verandering nodig is. Wel merk je op dat je niet gemotiveerd bent en vaak moe thuis komt. Dat je gewoon ‘je ding doet’ en de rest laat voor wat het is. 

  • Zit je collega in fase 1? Benóem dan alleen de professionele norm, en zeg wat dat met je doet. Bijvoorbeeld: 'we hebben afgesproken dat we achteraf in plaats van vooraf paraferen. Dat stelt me gerust, omdat ik zo weet welk middel wíe krijgt toegediend.' Je kunt het vergelijken met iemand wakker maken die slaapt: die wordt liever wakker van een zachte stem dan van iemand die schreeuwt. Sommige mensen zijn écht onzeker over hun werk; wanneer je rustig benoemt zonder meteen te veroordelen, neem je deze collega's makkelijker mee in een veranderproces.

Fase 2. Je hebt een dubbel gevoel. Zoals het nu gaat, werkt het niet. Je bent ontevreden. Je wilt dat er iets verandert, maar wat? Tegelijk weet je niet of je écht verandering wilt. De kans is groot dat als je dit leest, dat je in deze fase zit! In deze fase zitten de meeste zorgprofessionals die het moeilijk hebben in hun team.

  • Als je collega in deze fase zit, dan bevraag je hem/haar op de voors en tegens van verandering. Dus vraag bijvoorbeeld: 'Waarom is het belangrijk is om grote doseringen insuline te verdelen over twee injecties in plaats van de hele dosering in één keer toedienen?' Het is dan super belangrijk dat je je collega zelf antwoord laat geven, en laat benoemen wat hem of haar in de weg staat.

Fase 3. Je hebt een besluit genomen: je hebt een duidelijke intentie om het probleem aan te pakken. Je herinnert je succesvolle veranderingen uit het verleden. Je denkt na over wát je anders wil gaan doen. In deze fase voel je voor het eerst weer energie!

  • Nu komt de snelheid erin. Je ziet welke collega’s wakker worden en met je mee willen doen. Je gaat met hen in gesprek over de praktijk. Belangrijk is hier dat de gesprekken een kop en een staart krijgen. Ik vind de 1-3-5-aanpak dan heel goed werken: bespreek 1 onderwerp met 3 mensen in maximaal 5 minuten.

Fase 4. Plannen maken. Wat ga je anders doen, en hoe? Wanneer ga je met je team ook aan slag? In deze fase is het heel belangrijk dat je gemotiveerd blijft, ook als het even tegenzit of als het niet direct de resultaten oplevert die je er van had verwacht. Het risico op terugval en opgeven is in deze fase het grootst. Hier helpt het om te werken met een agenda. Stel een doel in toekomst. Bespreek iedere dag welke voortgang – of terugval – je boekt. 

  • Het is in fase 4 belangrijk dat iedereen die meedoet met het veranderplan, dat met Voorbedachte Aandacht doet. Zeg vóór een dienst tegen jezelf, op weg naar je werk: 'Vandaag werk ik actief mee aan verandering.' Met je collega's hou je in korte evaluaties iedere keer weer het eindresultaat voor ogen. Koppigheid is hier een belangrijke eigenschap; laat je niet van wijs brengen en weet dat de aanhouder wint. Écht waar. 

Fase 5. Je komt tot de ontdekking dat je succesvol bent in je acties. Je ziet in de praktijk inmiddels echt verbetering. Hou deze 'Ik wil en kan veranderen'-houding nu vol; zorg dat je blijft leren! Je zult nu op allerlei andere terreinen uitdagingen tegenkomen die je op dezelfde manier aan kunt pakken. 

  • In deze fase is het tijd voor een traktatie! Kondig een moment aan om deelnemende collega’s in het zonnetje te zetten. Deel complimenten uit, benoem dat ze het goed gedaan hebben. En de collega’s die niet hebben meegedaan in het veranderplan? Misschien kijken die met scheve gezichten toe. Laat deze mensen niet het plezier van jullie prestatie bederven. Hierin mag je oprecht én vriendelijk zeggen: ‘Dit is het feestje van ons team. Voel je je buitengesloten? Volgende keer kun je meedoen.’

Fase 6. Je gaat al op weg naar de volgende uitdaging. Je denkt niet meer aan hoe het was. De nieuwe situatie is volkomen gewoon geworden en je kunt je niet eens meer voorstellen hoe het was voordat je met verandering aan de slag ging.

  • Nu heb je met je team ervaren dat het best wat van je vraagt om gedrag te veranderen. Daarnaast merk je dat veel van de protocollen en procedures niet makkelijk toepasbaar zijn in de praktijk. Dat wringt: je wíl wel aan de norm voldoen, maar soms is het praktisch onmogelijk! Dat je daar inzicht in krijgt, is een gevolg van het doorlopen van deze veranderfases. 

Praktisch tips

Lijkt je dat niet fantastisch? Een veilig team waarin je van je collega's op aan kunt? Waarin je efficiënt kunt werken en hulp kunt vragen als dat nodig is? Een team waarin het veilig is voor cliënten? Geen onnodige fouten meer gemaakt worden? En als dat tóch eens gebeurt, je niet gelijk afgebrand wordt? Om dat te bereiken zijn hier een aantal praktische tips. Volg ze op en zie hoe jij grip krijgt om Medicatieveiligheid:

  1. Zichtbaarheid. Wees zelf open over wat je doet. Wees eerlijk en transparant. Een goede professional is niet bang om te laten zien hoe hij of zij handelt.
  2. Doen. Je leert door te doen, alleen actie brengt verandering.
  3. Focus. Richt je aandacht alleen op dat wat wél kan. Natuurlijk is alles nú belangrijk; toch kies je kleine concrete dingen om te veranderen en daar hou je aan vast.   
  4. Rommelig. Verandering gaat niet gestroomlijnd. Verandering verloopt niet precies volgens het plan of volgens jouw verwachtingen. Misschien is de uitkomst zelfs anders dan je bedoelde. Maar dat geeft niet! Jij en je collega's hebben stappen in verandering gezet; dat laat zien dat je het oude los durft te laten. Daar mag je elkaar op complimenteren.
  5. Verbinding met collega's. Je kunt dit echt niet alleen, je hebt je collega's nodig. Concentreer je op die collega's die jou kunnen helpen; hou je niet bezig met degenen die 'tegenstribbelen'. 

 

Aan de slag

Heb ik je enthousiast gemaakt? Download dan nu de First Aid Kit om aan de slag te gaan met Medicatieveiligheid in jouw team.

Reacties kunnen niet achtergelaten worden op dit moment.